logo

GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN CHO NHÂN VIÊN Y TẾ TRONG PHÒNG CHỐNG DỊCH COVID-19

01/10/2021

GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN

CHO NHÂN VIÊN Y TẾ TRONG PHÒNG CHỐNG DỊCH COVID-19

 

TS.BS. Nguyễn Thu Hà. TS. Trần Văn Đại, TS. Đào Phú Cường,

BS. Nguyễn Thị Hải Hà, BS. Nguyễn Thị Bích Liên, BS. Trần Trọng Hiếu,

BS. Trần Văn Toàn, CN Nguyễn Thị Thắm

Khoa Tâm - Sinh lý lao động và Ecgônômi

Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường - Bộ Y tế

                    

        Mặc dù nhân viên y tế, đặc biệt là bác sĩ, điều dưỡng… đóng vai trò quan trọng trong việc ứng phó hiệu quả của hệ thống y tế khi đối phó với các đại dịch; tuy nhiên trong trận chiến chống lại đại dịch Covid-19 đã bước sang tháng thứ 21, phải đối mặt với 4 đợt dịch: áp lực công việc, sự quá tải công việc, tiếp xúc kéo dài với đau khổ, gặp nhiều cái chết không mong muốn... có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe tâm thần của các nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch.

        “Chứng kiến những bệnh nhân nặng quá nhiều và áp lực của nhân viên y tế, nhiều khi chúng tôi cảm giác là chúng tôi không vượt qua được. Đôi khi có cảm giác tội lỗi là tại sao mình lại không cứu được họ. Rất nhiều nhân viên y tế bị mất ngủ và phải dùng thuốc ngủ để uống, rơi vào trạng thái stress ở giai đoạn đầu tiên rất là nhiều và chúng tôi phải có trợ giúp của đồng nghiệp về chuyên khoa tâm thần để hỗ trợ cho chúng tôi trong giai đoạn đầu tiên và luôn luôn bị ám ảnh”…” Những gì tôi chứng kiến… có lẽ đủ đau thương cho cả một đời người” - chia sẻ của bác sĩ Ngô Đức Hùng – Trung tâm cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, một trong số rất nhiều nhân viên y tế đang "trực chiến" ở các "mặt trận" chống COVID-19 tại thành phố Hồ Chí Minh đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn về áp lực, sự căng thẳng, mức độ tổn thương về tinh thần… của nhân viên y tế.

        Cuộc chiến với Covid -19 đã trải qua biết bao mất mát. Là người đứng giữa ranh giới sự sống và cái chết những nhân viên y tế tuyến đầu không dễ dàng gì để có thể giữ cảm xúc của mình ổn định.

        Để chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân viên y tế  khi làm việc với bệnh nhân COVID-19, một số chương trình can thiệp tâm lý đã được thực hiện ở các nhân viên y tế điều trị bệnh nhân COVID-19 tại 36 bệnh viện Tây Ban Nha (Amador Priede (2021). Các chương trình này cung cấp cả liệu pháp trực tiếp và trực tuyến. Các biện pháp can thiệp này là điều chỉnh cảm xúc, được điều trị bằng các kỹ thuật tâm lý và nhận thức - hành vi trong các can thiệp cá nhân. Các biện pháp can thiệp theo nhóm chủ yếu sử dụng phương pháp giáo dục tâm lý, can thiệp trực tiếp đào tạo về cách sử dụng thiết bị bảo vệ cá nhân đúng cách…

D Zaçe đã tổng hợp 24 nghiên cứu công bố về các biện pháp can thiệp để giải quyết các vấn đề sức khỏe tâm thần ở nhân viên y tế trong thời kỳ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm, được chia thành 4 nhóm chính:

        - Hỗ trợ về thông tin (đào tạo, hướng dẫn, chương trình phòng ngừa)

        - Hỗ trợ công cụ, thiết bị (phương tiện bảo vệ cá nhân, quy trình của các biện pháp bảo vệ)

        - Hỗ trợ về mặt tổ chức (bố trí nhân lực, thời gian làm việc, tổ chức lại cơ sở vật chất, bố trí khu vực nghỉ ngơi)

        - Hỗ trợ về tinh thần và tâm lý (giáo dục và đào tạo tâm lý, nhóm hỗ trợ sức khỏe tâm thần, hỗ trợ đồng đẳng và tư vấn, trị liệu, nền tảng kỹ thuật số và hỗ trợ từ xa).

Đây là những vấn đề hữu ích cho các nhà nghiên cứu, các bên liên quan và các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng các hướng dẫn và can thiệp bền vững dựa trên bằng chứng nhằm ngăn chặn hoặc giảm tác động trước mắt và lâu dài của đại dịch đối với tình trạng sức khỏe tâm thần của nhân viên y tế.

         Thực tế có rất nhiều can thiệp về sức khỏe tâm thần, tâm lý – xã hội đã đươc áp dụng trên thế giới, tuy nhiên cần cân nhắc xem các can thiệp nào phù hợp với bối cảnh ở Việt Nam. Năm 2020, Bộ Y tế cũng đã đưa ra “Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe tâm thần trong dịch COVID-19” cho cộng đồng, người lao động.

        Để hỗ trợ cho nhân viên y tế về chăm sóc sức khỏe tâm thần tốt hơn, giảm một phần stress khi đối phó với đại dịch Covid-19,  đề xuất một số giải pháp cải thiện như sau:

Bảo đảm an toàn: Đây là yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng đến tâm lý của nhân viên y tế

        - Nhân viên y tế phải được đào tạo, hướng dẫn, nắm vững, thực hành đúng từng bước nhỏ của quy trình phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn (cách chăm sóc người bệnh, sử dụng dụng cụ, hóa chất, tránh nhầm lẫn trong việc dùng thuốc, phẫu thuật, thủ thuật an toàn..).

        - Nhân viên y tế phải được cung cấp đầy đủ các công cụ, thiết bị làm việc (phương tiện bảo vệ cá nhân theo quy định, quy trình của các biện pháp bảo vệ…) đảm bảo an toàn khi làm việc.

        - Phương tiện phúc lợi đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế: cơ sở vật chất, khu vực nghỉ ngơi, nhà vệ sinh, nhà tắm…

Tổ chức lao động hợp lý

        - Bố trí nhân lực đầy đủ

        - Bố trí chế độ lao động phù hợp: thời gian làm việc, nghỉ ngơi hợp lý, lao động ca kíp…

Tự nhận diện dấu hiệu khi bản thân bị căng thẳng (stress)

        - Biểu hiện cơ thể: Mệt mỏi, buồn nôn, chóng mặt, vã mồ hôi, đau đầu, khát nước…

        - Biểu hiện nhận thức: Khó tập trung, trí nhớ kém, ác mộng, khả năng giải quyết vấn đề kém nhanh nhạy…

        - Biểu hiện hành vi: Dễ tức giận, ăn uống không ổn định, bồn chồn, thu mình, có cơn bùng nổ cảm xúc…

        - Các biểu hiện cảm xúc: Lo lắng/hoảng sợ, cảm giác có tội lỗi/ thất bại, trầm buồn, quá tải, chê trách người khác…

        - Các biểu hiện thực thể của cơ thể: sốt, ho, khó thở…

Thúc đẩy nội lực của bản thân nhân viên y tế

        - Nhân viên y tế cũng có thể phải trải qua cảm giác căng thẳng, việc cảm thấy như vậy là điều khá bình thường trong tình huống dịch bệnh hiện tại. Giúp nhân viên y tế hiểu rõ điều này không có nghĩa rằng họ không thể làm công việc của mình hoặc là yếu đuối. Việc tự kiểm soát căng thẳng và tâm trạng trong thời gian này là rất quan trọng.

        - Quan tâm đến gia đình và những người có tầm ảnh hưởng quan trọng với bản thân nhân viên y tế, tạo cảm giác yên tâm cho nhân viên y tế (tiêm vắc xin đầy đủ cho người thân của họ, đảm bảo cuộc sống vật chất…)

Kiểm soát căng thẳng và cân bằng cảm xúc

        - Nhân viên y tế dành thời gian nghỉ ngơi, lấy lại sức sau khi làm việc hoặc giữa các ca trực

        - Ăn uống đầy đủ và sử dụng thực phẩm một cách lành mạnh.

        - Tránh dùng các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá.

        - Ngủ đủ giấc.

        - Tập thể dục: đi bộ trong phòng, tập những bài thể dục ưa thích (trong điều kiện có thể).

        - Dành ít nhất 20 phút mỗi ngày cho các hoạt động thư giãn theo sở thích như đọc sách, nghe nhạc, nghĩ về những việc tốt đẹp… để tinh thần phấn chấn, tươi vui hơn.

        - Giữ liên lạc với gia đình và bạn bè bằng nhiều hình thức giao tiếp khác nhau

        + Duy trì kết nối với gia đình, bạn bè và những người có tầm ảnh hưởng quan trọng với bản thân nhân viên y tế (gọi điện thoại, video call cho vợ/ chồng, con cái, bố mẹ...) ngay khi có thể

        + Tăng cường giao tiếp với đồng nghiệp đang làm việc, cùng chia sẻ các suy nghĩ và cảm xúc, đồng thời hỗ trợ lẫn nhau (nhưng tuân thủ quy định an toàn).

        + Cung cấp một số địa chỉ hỗ trợ của các chuyên gia tâm lý (nhân viên y tế có thể liên hệ khi cần).

        Việc thực hiện các giải pháp cải thiện, chăm sóc sức khỏe tâm thần cho nhân viên y tế trong giai đoạn hiện nay là góp phần quan trọng bảo vệ sức khỏe cho các chiến sĩ áo trắng trên tuyến đầu chống dịch - một phần quan trọng giúp chúng ta mau chóng vượt qua đại dịch COVID-19./.

   

 

Nguồn: Tổng hợp

KHOA TÂM SINH LÝ LAO ĐỘNG VÀ ECGÔNÔMI

Điện thoại:         (84-24)-38213491*137

Email:                tamsinhlyecgonomi@gmail.com

Hotline tư vấn:  0904284487